Vergi borcu nedeniyle maaşa haciz uygulanması ve işten ayrılan çalışanın kıdem tazminatının hesaplanması, çalışanlar ile işverenlerin sık karşılaştığı konular arasındadır. Her iki işlemde de ilgili mevzuatın, çalışanın durumunun ve işlem tarihinde geçerli tutarların dikkate alınması gerekir.

Vergi Borcu Nedeniyle Maaşın Tamamı Haczedilebilir mi?

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 71’inci maddesinde ücretler, kısmen haczedilebilen gelirler arasında sayılmıştır.

Bu madde kapsamında:

• Haczedilecek tutar, genel olarak aylık gelirin dörtte birinden az, üçte birinden fazla olamaz.

• Asgari ücreti aşmayan aylık gelirlerde ise gelirin onda birinden fazlası haczedilemez.

Dolayısıyla, vergi borcu nedeniyle ücretin tamamının haczedilmesi genel kural değildir. Bununla birlikte, çalışanın tabi olduğu özel kanun hükümleri ve haczin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu açıklamalar kamu alacaklarının tahsiline ilişkindir. Banka, kredi kartı veya diğer özel hukuk borçları nedeniyle uygulanan hacizlerde aynı oranların geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

Maaş Hesabının Tamamına Bloke Konulursa Ne Yapılmalı?

Banka hesabına uygulanan elektronik haciz ile işveren aracılığıyla yapılan maaş kesintisi farklı işlemlerdir. Hesaptaki paranın maaş ödemesi olduğunun ve kaynağının belgelenmesi önemlidir.

Maaş hesabının tamamına bloke konulduğunda:

1. İşlemi uygulayan tahsil dairesi ve haczin dayanağı öğrenilmelidir.

2. Maaş bordrosu, banka hesap hareketleri ve gerektiğinde işveren yazısı hazırlanmalıdır.

3. İlgili tahsil dairesine, hesabın maaş ödemeleri için kullanıldığını açıklayan ve haczin yasal sınırlar bakımından incelenmesini isteyen yazılı başvuru yapılmalıdır.

Hesapta başka kaynaklardan gelen tutarların bulunması, geçmiş dönem birikimleri veya farklı hacizlerin mevcut olması değerlendirmeyi etkileyebilir. Uyuşmazlık hâlinde, başvuru ve dava süreleri yönünden hukuki destek alınmalıdır.

Kıdem Tazminatına Hangi Durumlarda Hak Kazanılır?

Kıdem tazminatı, yalnızca belirli bir çalışma süresinin tamamlanmasıyla kendiliğinden doğmaz. İşçinin kural olarak en az bir yıllık kıdeminin bulunması ve iş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandıran bir nedenle sona ermesi gerekir.

İşten ayrılış nedeni ve çalışma geçmişi birlikte değerlendirilmelidir. Her istifa kıdem tazminatı hakkı doğurmaz.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatına hak kazanan işçi için, her tam çalışma yılı karşılığında 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Bir yıldan artan süreler de orantılı olarak hesaplamaya dâhil edilir.

Giydirilmiş brüt ücretin belirlenmesinde, brüt ücretin yanında düzenli olarak sağlanan ve para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır. Düzenli yemek, yol ve ikramiye ödemeleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

Her bir hizmet yılı için hesaplamada kullanılacak tutar, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte geçerli olan kıdem tazminatı tavanıyla sınırlıdır.

2026 Yılı Kıdem Tazminatı Tavanı

Tavan, çalışanın toplam kıdem tazminatını değil, her bir hizmet yılı için hesaplamada esas alınacak azami tutarı ifade eder.

Çalışanın giydirilmiş brüt ücreti tavanın altındaysa gerçek ücret; üzerindeyse ilgili dönem tavanı esas alınır.

Örnek Kıdem Tazminatı Hesaplaması

İş sözleşmesi 2026 yılının ikinci yarısında kıdem tazminatına hak kazandıran bir nedenle sona eren bir çalışanın:

• Giydirilmiş aylık brüt ücretinin 60.000 TL,

• Kıdeme esas çalışma süresinin 3 tam yıl

olduğunu varsayalım.

Çalışanın giydirilmiş brüt ücreti, ilgili dönemin 73.729,87 TL tutarındaki tavanının altında kaldığı için hesaplamada 60.000 TL esas alınır.

Brüt kıdem tazminatı: 60.000 TL × 3 yıl = 180.000 TL

Bu tutar, yasal kesintiler öncesindeki brüt kıdem tazminatıdır. Net ödeme, uygulanacak kesintiler dikkate alınarak belirlenir.

İşverenler İçin Muhasebe ve Belgelendirme

Kıdem tazminatının hesaplanması, muhasebe kaydı ve vergi yönünden gider olarak dikkate alınması ayrı aşamalardır.

İşverenin; işe giriş ve ayrılış tarihlerini, ayrılış nedenini, ücret ve yan hakları, hesaplama dökümünü ve ödeme belgelerini birlikte saklaması gerekir.

Muhasebe kayıtları oluşturulurken çalışanın görev yaptığı bölüm, daha önce ayrılmış kıdem tazminatı karşılıkları ve ödemenin durumu dikkate alınmalıdır. Kıdem tazminatı, normal aylık ücretle aynı kesinti kurallarına tabi kabul edilmemelidir.

Bilgi 

Maaş haczi kesintilerinin bordroya yansıtılması, kıdem tazminatı hesaplamaları ve ilgili muhasebe işlemleri hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Özgür Alp
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Haczin kapsamı, kıdem tazminatına hak kazanma koşulları ve uygulanacak hesaplama, somut olayın özelliklerine ve güncel mevzuata göre değerlendirilmelidir. Hukuki uyuşmazlıklarda avukat desteği alınmalıdır.

Resmî kaynaklar:

• 6183 sayılı Kanun, Madde 71 — Gelir İdaresi Başkanlığı

• Kıdem tazminatının hesaplanması — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

• 2026 yılı kıdem tazminatı tavanları — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı